Mobbing Nedir? ve Nasıl Önlenir?

Çalışıp para kazanmak ve ekonomik özgürlüğü elde etmek hepimizin hayali! Peki iş ortamı herkes için mutlu bir ortam mı? Kurumsal bir şirkette çalışmadan önce ben de mobbingin insan üzerindeki etkisini hep merak etmiştim. Nitekim İş ortamını gördükten sonra bu yazıyı yazmaya karar verdim. Üniversiteden mezun olunca her şey rayında ilerleyecek sanırken iş ortamını görünce hayatın o kadar da tozpembe olmadığını görüyorsunuz sözü uzatmayayım mobbing nedir ve nasıl önlenir adlı makaleme başlayayım isterseniz.

 

Mobbing Nedir?

Mobbing; İş yerlerinde bulunulan makam veya mevkiinin suiistimal edilerek, psikolojik baskı, aşağılama, tehdit ve taciz şeklinde ortaya çıkan duygusal ve psikolojik bir saldırıdır.

Mobbing terimi İngilizce kökünden gelmektedir. İngilizce terim  anlamına bakacak olursak “yasaya uygun olmayan kaba davranış” anlamındadır. Türk Dil Kurumundaki anlamı ise ‘bezdiri’ anlamına gelir. Toplu ortamlarda kişinin motivasyonunu düşürecek, çalışmalarını olumsuz etkileyecek yıldırma veya dışlama olarak tanımlanmıştır. Mobbing özel veya kamu ortamlarına çalışanların sıklıkla karşılaştığı bir durum olmakla birlikte maalesef ülkemizde işsiz kalma veya iş bulamama korkusu fazla olduğundan dolayı herhangi üst merciye başvurulmayan bir durum halini almıştır.”

 

Mobbingin Tarihi

Mobbingin tarihine bakacak olursak kavram olarak ilk olarak çocukların birbiri ile olan kaba ilişkilerini tanımlanmak için ortaya çıkmıştır. 1950–1960’lı yıllarda iş kurumlarında yapılan çalışmalar mobbingin yetişkinler arasında da yaşandığını ortaya koymuştur. Kavram olarak mobbing ilk kez 1984 yılında Dr. Heinz leyman’ın hazırladığı ‘ İş hayatında  Güvenlik ve Sağlık ‘ adlı raporda ortaya atılmıştır. Çalışma hayatında  birçok çalışanın stresli ve mutsuz çalışmasına neden olan mobbing hala devam etmektedir.

Mobbing Nedir? ve Nasıl Önlenir?
Mobbing Nedir

Hangi Davranışlar Mobbing Kapsamına Girer?

Uzmanlar mobbing tanısının konulması için en az 6 aylık bir çalışma hayatı içinde olmayı ön görmektedir. Yaşanan her olay mobbing kapsamına girmez. Örneğin iş ortamında anlık yaşanan stres  ve sorunlar  mobbing olarak değerlendirilmemelidir. Psikolojik taciz ( mobbing) tanısı için  kişiye kötü muamele olarak gerçekleşen olayın süreklilik arz etmesi gerekmektedir. Mobbinge uğrayan kişi ile uygulayan kişi arasında orantısız bir güç bulunmalı mobbinge uğrayan kişi çeşitli söz ve davranışlarla daima mağdur taraf olmalıdır. Bunun dışında yaşanan ufak olumsuzluklar mobbing kapsamına girmez.

 

Mobbing çeşitleri: Mobbing karşımıza üç farklı şekilde çıkabilir. 

Düşey psikolojik taciz (mobbing) : Üst konumdaki yöneticilerin alttaki çalışanlarına karşı gerçekleştirdiği psikolojik ve duygusal  saldırıdır. Bu konumdaki kişiler, yönetici kimliklerini kullanarak alttaki personeli kurumun dışına itmeye çalışır.

Yatay psikolojik baskı(mobbing): Bu gruptaki kişiler benzer iş ve pozisyonlarda çalışan kişilerdir. Eşit koşullarda çalışan kişilerin çekememezliği ve rekabetten ileri gelen bir psikolojik saldırı olarak karşımıza çıkar.

Dikey psikolojik taciz(mobbing):  En az görülen mobbing çeşididir. Bu gruptaki çalışanlar yöneticilerine karşı mobbing uygular bunun sebebi eski yöneticilerine karşı olan bağlılıkları veya çıkar ilişkisi olabilir.

Mobbing Nedir? ve Nasıl Önlenir?
Mobbing Belirtileri

Mobbing Belirtileri

Mobbing belirtilerini maddeler halinde şöyle sıralayabiliriz.

  • Mağdur konumunda bulunan kişinin gerek yatay gerek düşey  gerekse dikey konumdayken aşağılayıcı ve küçümseyici davranışlarla karşılaşması
  • Küçümseyici ve azarlayıcı tutumların süreklilik kazanması
  • Sorunların çözümsüzlüğü
  • İşten çıkarılma duygusunun hakim olması
  • Üst konumdaki kişilerin işten atmakla tehdit etmesi
  • Aynı konumda bulunan kişilerin çekememezliği
  • Aynı statüde bulunan kişilerin arkadaşlarının kademe atlamasını engelleme çabaları

Mobbing belirtileri arasında gösterilebilir. Yukarıda belirtilen durumları yaşıyorsanız ve işe giderken isteksizlik hakimse muhtemelen yoğun mobbing altındasınız.

Mobbingin Zararları

Mobbingin zararı doğrudan çalışanların fiziksel ve ruhsal sağlığını etkilemekle birlikte  işveren firmaya da dolaylı zarar verir. mobbinge uğrayan çalışanın motivasyonun düşmesi ile birlikte üretimde verimsizlik ortaya çıkar ve ürün kalitesinde bozulmalar meydana gelir. Firmanın imajı zedelenir.

 

Nasıl Önlem Alınabilir?

Mobbing önlemleri  maalesef ülkemizde kavram olarak  hukuk literatüründe bulunmamakla birlikte iş ve işçi hakları konusunun geçtiği kanun maddelerinde genel olarak geniş yer verilmiştir.

Türk ceza kanunun ‘kişi hak ve özgürlüklerinin korunması’ kapsamında mobbingi genel olarak içine alana 96.maddede eziyet, 106. Maddesinde tehdit 107.maddesinde şantaj 117.maddesinde iş ve çalışma hürriyetinin ihlali,122. Maddesinde ayrımcılık 123. Maddede hakaret 125. Maddede huzur ve sükûnu bozma vb. kanun maddeleri düzenlenmiştir. Bununla birlikte işsiz kalma korkusu ve orantısız güç olması ( örneğin işverenin resmi makama müdahale etmesi) çalışanların bu haklarından yoksun kalmasına sebebiyet vermektedir.

Bu makale de mobbingden biraz olsun bahsetmiş oldum makaleyi okuduktan sonra mobbing altında mısınız kolayca anlayacaksınız. Mobbing olmayan bir  iş dünyası temennisiyle…

Ne Düşünüyorsun?

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.