Taiping Ayaklanması

1851 yılında başlayıp Çin geneline yayılan Taiping Ayaklanması 13 yıl sürmüştür. Qing Hanedanı’nı yıkımın eşiğine getirmiştir. 

Taiping Ayaklanması, Güney Çin’de bir köylü isyanı olarak başlamıştır. Daha sonra Mançu kökenli Qing Hanedanlığı’na karşı Han Çinlilerin başkaldırısına dönüşmüştür. 1851 – 1864 yılları milyonlarca Çinlinin katıldığı isyan, Pekin’deki merkezi otoritenin çökmesine neden olmuştur.

İsyanın Nedenleri

Çin 200 yıldır Mançu kökenli Qing Hanedanı tarafından yönetiliyordu. Ancak Afyon Savaşları sonrası Çin’in Doğu Asya’daki zenginliğini ve itibarını koruması çok zordu. İmparator Tongzhi, beş yaşında tahta çıkmıştı. Annesi İmparatoriçe Cixi sarayı ve devleti yönetiyordu. Tongzhi Restorasyonu ile Konfüçyüsçülüğü güçlendirerek Qing’in düşüşünü durdurmaya çalıştı.

Afyon Savaşları’ndan sonra imzalanan Nanking Antlaşması, Avrupalı ve Amerikalı tüccarlara pek çok yeni fırsat sundu.Çin’in ekonomik faaliyetinin güneyden kuzeye doğru kaymaya başladı. Güneydeki büyük iş kayıpları kıtlığa ve ciddi ekonomik krizlere sebep oldu.

Hong Xiuquan

Hong Xiuquan, çiftçi bir ailenin çocuğuydu. Klasik Çinli eğitimi aldı. Aynı zamanda yabancı misyonerler aracılığıyla Hıristiyanlıkla tanıştı. İmparatorluğun kamu hizmeti sınavlarına girdi. Ancak çok az sayıda kişi bu sınavları geçebiliyordu. Hong’un denemeleri başarısız oldu

Hong, hastalanıp ateşlendiği bir günde İsa Mesih’in küçük kardeşi olduğu ve Çin’in Mançu egemenliğinden kurtarmakla görevlendirildiği bir vizyon gördü.10 sene boyunca dolaşarak öğretilerini anlattı. Başlangıçta hoş karşılanmasa da zamanla etrafında takipçiler toplamayı başardı.

1849’da Guangxi’de yaşanan kıtlık isyan fikrinin daha da yayılmasına sebep oldu. Ancak imparatorluk ordusu Tiandihui İsyancıları ile savaştığı için Hong Xiuquan, yeteri kadar güçlenecek ve kendi birliklerini kuracak imkanı buldu.

1850’de imparatorluk ordusu Hong Xiuquan’ı yakalamak için Huazhoushanren Köyüne girdi ve evini kuşattı. Hong Xiuquan yardım gelmesiyle kurtuldu. 1851’de İmparatorluk birlikleri Jintian’a yöneldi. Ancak 10.000 kişilik isyancı ordusu tarafından yenilgiye uğradılar. Böylece Taiping Ayaklanması başlamış oldu.

Taiping Krallığı

İlk zaferinden sonra Hong Xiuquan, Taiping Kutsal Krallığı’nın kurulduğunu ve kendisinin de ilk kralı olduğunu ilan etti. Takipçileri başlarına kırmızı bezler bağladılar. Bu yeni krallıkta herkes savaş için eğitiliyordu. Hem kadınlar hem de erkeklerden oluşan ordunun asker sayısı 500.000’e kadar çıktı.

Taipingler toprak paylaşımı gibi fikirlerle köylülerin desteğini almayı başardılar. Mançulara karşı yürüttükleri politika da karşılık bulmuştu. Ancak orta sınıf toprak sahiplerini kendi taraflarına çekmeyi başaramadılar. Çin’de etkili olan Avrupalılarında desteğini alamadılar.

İsyanın Sonu

1861’de isyancılar Şangay’ı ele geçirme çabaları başarısız oldu. Ardından İmparatorluk birlikleri isyanı bastırmak için güneye yöneldi. Qing hükümeti isyancıların kontolündeki toprakları geri almaya başladı. 1864’te Hong Xiuquan, yaşadığı ağır hastalıktan sonra intihar etti. Bunun üzerine15 yaşındaki oğlu tahtta geçti. Nanjing Şehri sonraki ay düştü ve isyancı liderler idam edildiler.

Taiping İsyanı, 19. yüzyılın en kanlı savaşlarından birisi olmuştur. 20 milyondan fazla Çinli’nin bu savaşta hayatını kaybettiği düşünülmektedir. Çin toprakları büyük yıkıma uğramış, sayısız şehir de tahrip olmuştur.

Ne Düşünüyorsun?

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.