Ticaret savaşı nedir? 2019 Dünya Ekonomik Krizi

Savaş kelimesini duyduğunuzda aklınıza ne gelir? kulakları sağır edercesine patlayan kocaman toplar mı yoksa insansız uçakların milimetrik gönderdiği füzeler mi? Fakat son zamanlarda duyma ihtimalinizin epey yüksek olduğu bir savaş türü daha var Ticaret savaşları

Bu savaşta kullanılan silahlar ise her yerde. Mesela yediğiniz bir yemek, işe giderken kullandığınız bir metro hatta Muhtemelen bu yazıyı okuduğunuz cep telefonu. Bir tüketici olarak siz de büyük ihtimalle, ithal ürünlere harcama yapıyorsunuz ve eğer biz de yani Türkiye’de bir ticaret Savaşı’nın içinde olsaydı ve tüm bu ürünlere ekstra gümrük vergisi uygulamaya başlasaydık fiyatlar yükselmeye başlardı.

Peki o zaman ekonomisi ticarete dayalı bir dünya için, Ticaret savaşı ne anlama gelir ve neden ülkeler kendilerini böyle bir savaşın içinde bulurlar? Biraz daha anlaşılır hale getirmek için Güney Kore ve Japonya arasında potansiyel bir ticaret Savaşı çıkaralım. Her iki ülkenin de cep telefonu ürettiğini düşünelim. Sonra Güney Kore hükümeti kendi ülkesinin daha fazla cep telefonu üretmesi amacıyla, kendi üreticilerine ödenek vermeye başlar ki bu çok temel olarak Güney Kore’nin üretim maliyetinin En azından bir kısmının devlet tarafından ödendiği ve alıcılar için fiyatların düştüğü anlamına gelir.

ticaret savaşı amerika ve çinin ticareti savaşı ticaret savaşı nedir ticaret savaşı ne demek ticaret savaşının zararları

Bu durum Japonlar tarafından üretilen Cep telefonlarından satışını azaltır. Neden insanlar Japonların çok daha pahalıya sattığı ürünleri almak istesin ki? bu durumda Japonya hükümeti için alınacak 2 farklı aksiyon söz konusu. Birincisi Güney Kore ile pazarlık etmeyi deneyebilir, ya da ikincisi ithal ettikleri ürünleri vergiye bağlayarak Bu ürünlerin Japonya içerisindeki fiyatlarını yükseltmeyi seçebilirler. 2. Durum Güney Koreli üreticileri cezalandırılması anlamına gelir. Koyulacak vergiler yüzünden Güney Koreliler Japonlara bir ürün satmak isterse ek vergi ödemek zorunda kalacaktır. Sonrasında da Güney Koreliler karşılık olarak ülkelerinde satılan Japon ürünlerine Kendi vergilerini koyabilirler. Eğer bu anlaşmazlık böyle devam eder hatta ek vergilerle tırmanırsa, bu durum bir ticaret Savaşı olarak düşünülebilir ve iki ülke vatandaşının da alım gücü düşer. En sonunda bu durum ekonomik krize kadar gidebilir. Ticaret savaşları kurgu değil ve başlayabilecekleri birden çok yol var. İlk ihtimalde yerli ve milli firmalarınız avantajlı hale gelsin diye, size ürünler satan ithalatçı ülkeleri satışlarına kısmak adına bu savaşı başlatabilirsiniz.

2. İhtimal ise;

eğer sizin yapılmasını istemediğiniz bir şeyi yapan bir ülke varsa o ülkeye ekonomik yaptırım uygulamak amacıyla vergileri kullanabilirsiniz ve tutumunu değiştirene kadar yaptırımlara devam edeceğinizi söyleyebilirsiniz. Bugün Amerika ile ülkemiz arasında gerçekleşen olaylar da tam olarak budur. Peki bir ticaret savaşının kazananı kimdir? Ticaret Savaşını kimin kazanacağını bilmenin biri yolu, hangi ülkenin aralarından seçebileceği daha fazla hedefinin olduğuna bakmaktır. Yani diğer ülkelere göndereceğiniz daha fazla ürün vergilerle cezalandırılabileceğiniz daha fazla açık vermek demektir. Bu yüzden ekonomistler diğerlerine daha az ürün gönderen ülkelerin avantajlı olduğunu ve büyük bir kriz halinde diğerlerinden daha az zararla çıkabileceğini söylüyor.

ticaret savaşı amerika ve çinin ticareti savaşı ticaret savaşı nedir ticaret savaşı ne demek ticaret savaşının zararları

örnek verecek olursak, A ülkesi, B ülkesine 10 farklı ürün, B ülkesi ise A ülkesine 5 farklı ürün satsın. Eğer iki ülke arasında bir ticaret savaşı olursa ve fiyatlar vergilendirilerek yükselmeye başlatılırsa bu durumda A Ülkesi daha çok satış yapan olduğu için, daha çok mağdur olacaktır. Ticaret Savaşı’nda ayakta kalmanın en iyi yolu dışa bağımlı olmamaktır. Ticaret savaşları bu mücadelenin dışında kalan ülkelerinde kaderini değiştirebilir.

ticaret savaşı amerika ve çinin ticareti savaşı ticaret savaşı nedir ticaret savaşı ne demek ticaret savaşının zararları

1930’larda baktığımızda Amerika Birleşik Devletleri, Karasalı’yı büyük buhranı çeviren ve tüketim mallarının üzerindeki gümrük vergisine ortalama iki katına çıkaran, Smoot-Hawley Tarife yasasının yürürlüğe koymuştu. Adını bir Senatör ve temsilciler Meclisi üyesinden Alan yasayla, Amerikalı işçiler ve Amerikan sanayisi korunma istenmişti. Kanada ve bazı Avrupa ülkeleri de karşılık olarak kendi vergilerini arttırmış ve böylece bir ticaret Savaşı başlamıştı. Bu ülkelerden bazıları Amerika Birleşik Devletleri’nin ticari müttefiki olmaktan vazgeçmiş ve rotalarını Ticaret Savaşı’nda dahil olmayan Sovyet Rusya çevirmişti. Sovyetler açısından Smoot-Hawley olayı, yeni ticari ortaklıklarla karlı bir şekilde sonuçlanmıştır. İşte bazen Ticaret Savaşı’nın kazananları ona dahil olmayanlar olabilir. Fakat bugünlerde olduğu gibi genellikle ticari savaşlarda olaya dahil olsun veya olmasın herkes zarar görür.

ticaret savaşı amerika ve çinin ticareti savaşı ticaret savaşı nedir ticaret savaşı ne demek ticaret savaşının zararları

Özellikle de gelir seviyesi düşük tüketiciler. Ticaret Savaşı sırasında yükselen fiyatlar dalgalanma etkisi yaratabilir ve bu etki insanların temel ihtiyaçlarına daha fazla para harcamak zorunda kalmaları ve Dolayısıyla diğer ürün ve hizmetleri daha az harcayacağı anlamına gelir. Lüks harcamalar olan telefon, bilgisayar ve arabalar gibi. Amerika ve Çin arasında başlayan ticari savaşsa. Başkan Trump’ın Ticaret politikasına da yansıttığı, fazla milliyetçi dünya görüşünden kaynaklanıyor. Trump ticareti sıfır toplamlı bir oyun olarak görüyor. Yani ona göre ticarette bir taraf kazanırken diğer tarafını kaybetmesi gerekiyor. Ayrıca ekonomilerin evrilmesi ile gelişen otomasyon etkisi ve hizmet sektöründe çalışan çok fazla insanın olması Sanayi sektöründeki istihdamın azalmasında önemli rol oynuyor.

Fakat Trump inatla bu azalmayı 200 bin kişiye iş imkanı sağlayan ve dünyanın en önemli ticaret bölgelerinden olan Kanada Amerika ve Meksika Ticaret Bölgesi NAFTA gibi bölgesel ticari örgütlerin varlığına bağlıyor. Bu yüzden Trump Amerika’nın Asya bölgesindeki yatırım ağı olan Trans Pasifik ortaklığı TPP’den çekilerek Sanayi sektörünü koruyabileceğini iddia ediyor. Fakat bu hareket, 1930’larda Sovyet Rusya’ya yaradığı gibi, şimdi de Asya ülkelerini Çin ile başbaşa bırakarak Çin’in ekonomik olarak daha güçlü hale getirecek gibi görünüyor. Küresel ticareti tarihi İpek yolunu model bir şekilde karadan ve denizden dirilmeyi planlayarak dünyanın gelecekteki süper gücü olmayı planlayan Çin  ise birçok devlete yakın temas halinde. Çin tüm dünyadaki Ticaret akışını kontrol altına alabilmek için, trilyon dolarlık en özel planını uygulamaya koymuştur.

ticaret savaşı amerika ve çinin ticareti savaşı ticaret savaşı nedir ticaret savaşı ne demek ticaret savaşının zararları

işte planı;

Pakistan’da yeni bir otoyol var ve Kazakistan’da yeni bir demiryolu santrali. Kırsal Lagos’daki köprünün yanı sıra, Sri lanka’da bir deniz Limanı yakın zamanda açıldı. İlginç olan şey tüm bunlar bir ülkenin üç kıtayı kapsayan ve Dünya nüfusunun %60 fazlasına dokunan bir projenin parçası olması. Çin ile ortaklaşa çalışan devletlerin sayısı gelecekte artacağı benziyor. Çünkü Çin Başkan Trump’dan farklı olarak kazan kazan yöntemi tercih ediyor. Sadece ticaret değil Yapay Zeka gibi 21. yüzyılın tartışılan konuları üzerine de, dünya liderliği hedefleyen Çin, 2025 yılında Çin malı 2025 planı ile bunu gerçekleştirmeyi hedefliyor. Bu strateji bir fuar yani dünyayı yapılacak show. Dünyaya yeni Çin ürünleri tanıtılacak ve Çin’nin ihracatı arttırılacak.

ticaret savaşı amerika ve çinin ticareti savaşı ticaret savaşı nedir ticaret savaşı ne demek ticaret savaşının zararları

Geçtiğimiz Nisan ayında Başkan Trump, tarifi uygulamayı plandağı bin üzerindeki ithal Çin malları listesini açıkladı. Amerika Çin ürünlerini satılmaması için fazladan vergilendiriyor. Bunların arasında uçak parçaları, televizyonlar ve Medikal aletler de bulunuyor. Trump’ın görünür amacı ise, Çini Çin’in Amerikan yatırımlarını kısıtladığı ve ABD markalarını fikirlerini çaldı iddiası ile cezalandırmak. Örneğin; Çin’in Amerikan markası olan iPhone’un çakma iPhone şarj aletlerini üretip piyasaya sürerek, iPhone şarj aleti satışlarını azaltması gibi. Bu yaptırımların hemen ertesi gününde için bir misilleme yaparak tarife uygulayacağı Amerikan mallarının listesini açıkladı. Bunun üzerine Trump diğer bir tarife dalgasıyla Çin’i tehdit etti. Fakat Çin’in koyduğu ek vergilerle, Başkan Trump’ın vereceği cevabı çoktan hazırdı.

Başkan Trump aynen şunu söyledi.

Kısa bir sürede 60 bin fabrikamızı kaybettik. Çin’i arkadaş olarak görmüştüm ve Çin başkanına büyük bir saygım vardı, ama artık Çin’e yaptırım uygulayacağız. Bu yaptırım 60 milyar dolara çıkabilir. Karşılık vermek istiyoruz! Onlar bizim araba satışlarımıza %25 vergi kesiyor ama biz onların arabalarını alırken %2 vergiyle kesiyoruz, bu iyi değil!

Karşılıklı atışma hali büyük çerçeveden bakıldığında daha çok bir ticari savaşa benziyor gibi. Ülkeler doğru ve adil ticari uygulamalar üzerinde her zaman anlaşmazlığa düşebilir fakat Trump’ın yaklaşımı ile ilgili özel bir şey var, öngörülemezlik de vahşi tehditler. Trump bu hamleleri ile yalnızca Çin’le veya Türkiye gibi tehdit ettiği başka bir ülke ile olan ticari ilişkisinin istikrarını zedelemiyor, tüm küresel Ticaret sistemi istikrarsız bir hale sokuyor.

Trump’ın başkanlık koltuğuna oturduğu yıl olan 2016’dan sonra, dünya belki de hiçbir zaman eskisi gibi olmayacak. Pek çok ülkede ekonomik krizler kaoslar yaşanacak ve son ayakta kalan bu savaşı kazanacak. Çin mi? ABD mi?

Ne Düşünüyorsun?

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.